سیم کشی ساختمان چیست ؟

یکی از مهم ترین مراحل در فرآیند ساخت یک سازه ساختمانی سیم کشی و ایجاد تجهیزات الکتریکی در آن است که شامل سیم کشی برق و سیم کشی تلفن در ساختمان می باشد . در واقع باید با ایجاد جای پریز ها انشعابات و جاگذاری لوله های برق در دل ساختمان و سپس نصب و راه اندازی کلید های برق ، پریز ، تابلو برق ، فیوز ها و جعبه تقسیم ، برق و تلفن را به داخل ساختمان هدایت کرد . البته رعایت استاندارد های جهانی و اصول الکتریکی در ساختمان از ملزومات یک سیم کشی حرفه ای و ایمن می باشد که در ادامه به آن می پردازیم .

انواع روش های سیم کشی ساختمان چیست ؟

به طور کلی سیم کشی ساختمان به روش های مختلفی از جمله روش توکار ، روی کار ، شبکه ای و زیر زمینی تقسیم می شود و با توجه به کاربرد سازه ی ساختمانی که اداری ، تجاری ، ویلایی و یا مسکونی باشد می توان از هر یک از روش ها استفاده کرد .

روش توکار

در روش تو کار تمامی سیم و کابل های مورد نیاز جهت سیم کشی ساختمان از دل بتن و از داخل دیوار های ساختمان عبور می کند و هیچ چیزی نمایان نیست روش تو کار خود به چند روش مختلف دیگر تقسیم می شود .

سیم کشی با لوله محافظ یا قوطی : در این روش سیم های برق درون یک محفظه فلزی یا پلاستیکی از جنس PVC به نام قوطی قرار می گیرند و سپس در امتداد و داخل دیوار های ساختمان کشیده می شود این روش ایمنی بسیاری بالایی دارد .

سیم کشی از طریق کابل : در این روش مستقیما کابل های ضخیم برق را بدون محافظ از دل دیوار های ساختمان عبور می دهند که در برابر روش قبلی ایمنی کمتری دارد اما هزینه آن نیز کمتر می باشد .

روش روی کار

در حالت روی کار کابل و سیم برق برای سیم کشی ساختمان مستقیما از روی دیوار عبور میکند که با استفاده از سیستم داکت ، کانال کشی می شود یا با بست به دیوار چفت می شود .

روش شبکه ای

در این روش سیم کشی که بیشتر در مراکز خرید بزرگ تجاری و اداری کاربرد دارد سیم و کابل به صورت شبکه ای از سقف یا کف کاذب ساختمان عبور می کند در این روش امکان تعمیر و یا تعویض سیم ها آسان تر می شود .

روش زیرزمینی

در روش زیرزمینی تجهیزات و کابل های برق رسانی از داخل کانال های تعبیه شده در زیر زمین با نام تری عبور داده می شود ایمنی در کار و دسترسی سریع به سیم های برق جهت تعمیر از مزایای این روش می باشد هر چند که بسیار پرهزینه است از این روش معمولا در سازه های شهری و بین شهری بزرگ استفاده می شود

مراحل انجام سیم کشی ساختمان چیست ؟

ارزیابی اولیه

در ابتدا برقکار باید بررسی کند که به چه تجهیزات و چه مقدار سیم با توجه به نوع سازه و امکانات درون ساختمان نیاز دارد و سپس ابزار و مقدار سیم مورد نیاز را فراهم کند

نقشه کشی و قراردادن جای پریز ها و تجهیزات برقی

در این مرحله باید بررسی شود که چه تعداد پریز و کلید و چه مکان هایی جهت سیم و کابل کشی برق ایجاد شود و جای آن جهت تعبیه کردن تجهیزات برقی ایجاد و مشخص شود

شیار زنی دیوار و لوله گذاری

در این مرحله باید طبق نقشه کنده کار های مورد نظر ایجاد و لوله گذاری داخل دیوار انجام شود

سیم کشی اصولی

بعد از مرحله بالا سیم و یا کابل کشی ساختمان باید به صورت کاملا ایمن و اصولی انجام شود

قرار دادن تجهیزات طبق نقشه

بعد از انجام مرحله قبل در این مرحله نیز باید تمام تجهیزات برقی مثل کلید و پریز ها ، جعبه تقسیم ، فیوز مشخص شده و در جای مورد نظر نصب و کار تکمیل گردد

نصب تجهیزات روشنایی و انجام تست کلی

در آخر بعد از اتمام کار تجهیزات روشنایی را نصب و جهت نتیجه مطلوب و نهایی از آن تست می گیریم

استاندارد های مورد نیاز در سیم کشی ساختمان چیست ؟

سیم‌کشی ساختمان باید بر اساس استانداردهای مشخص و معتبر انجام شود تا ایمنی، کارایی و دوام سیستم الکتریکی تضمین شود. در ایران و بسیاری از کشورهای دیگر، استانداردها و مقررات خاصی برای سیم‌کشی ساختمان وجود دارد که باید رعایت شوند. در زیر برخی از مهم‌ترین استانداردها و مقررات مورد نیاز در سیم‌کشی ساختمان آورده شده است

استاندارد ملی ایران (ISIRI)

استاندارد 607 : استاندارد ملی ایران برای سیم‌کشی داخلی ساختمان‌ها که شامل قوانین و مقررات مربوط به نصب تجهیزات الکتریکی ، نوع و کیفیت سیم‌ها و کابل‌ها ، روش‌های نصب و نگهداری و الزامات ایمنی است

استاندارد 3084 : استاندارد ملی ایران برای سیم‌های برق رسانی با عایق PVC

استاندارد بین‌المللی (IEC)

IEC 60364 : استاندارد بین‌المللی برای سیستم‌های الکتریکی در ساختمان‌ها که شامل قوانین و مقررات مربوط به طراحی ، نصب و نگهداری سیستم‌های الکتریکی در ساختمان‌ها است

IEC 60227 : استاندارد مربوط به کابل‌های برق با عایق PVC

IEC 60502 : استاندارد مربوط به کابل‌های برق برای ولتاژهای بالا و متوسط

مقررات ملی ساختمان ایران (مبحث 13)

مبحث 13 : مقررات ملی ساختمان ایران که به طور خاص به موضوع تأسیسات برقی ساختمان‌ها می‌پردازد و شامل قوانین و مقررات مربوط به طراحی ، نصب و نگهداری سیستم‌های الکتریکی در ساختمان‌ می پردازد

کد ملی برق (NEC)

NEC (NFPA 70) : استاندارد ملی برق ایالات متحده که شامل قوانین و مقررات مربوط به طراحی ، نصب و نگهداری سیستم‌های الکتریکی در ساختمان‌ها است . این استاندارد در بسیاری از کشورها به عنوان مرجع مورد استفاده قرار می‌گیرد .

استانداردهای مواد و تجهیزات

استانداردهای سیم و کابل : مانند ISIRI 3084 و IEC 60227 که به مشخصات فنی و کیفیت سیم‌ها و کابل‌ها می‌پردازند

استانداردهای تجهیزات حفاظتی : مانند کلیدهای محافظ جان (RCD) قطع‌کننده‌های مدار (MCB) و تابلوهای برق

استانداردهای نصب و اتصالات : مربوط به روش‌های نصب ، اتصال و نگهداری سیم‌ ها و کابل‌ است

مقررات ایمنی

ایمنی برق : رعایت نکات ایمنی برای جلوگیری از حوادث الکتریکی مانند شوک الکتریکی ، آتش‌سوزی و آسیب‌های جسمی
نصب تجهیزات حفاظتی : نصب صحیح تجهیزات حفاظتی مانند فیوزها ، کلیدهای محافظ جان (RCD) و قطع‌کننده‌های مدار (MCB)
ارتینگ (زمین‌کردن) : اجرای صحیح سیستم ارتینگ برای تخلیه ایمن جریان‌های نشتی و حفاظت از افراد و تجهیزات در برابر خطرات الکتریکی
عایق‌بندی و حفاظت مکانیکی : استفاده از مواد عایق مناسب و روش‌های حفاظتی برای جلوگیری از تماس تصادفی با سیم‌های برق و محافظت از سیم‌ها در برابر آسیب‌های مکانیکی

شاخصه های یک برق کش حرفه ای ساختمان چیست ؟

ویژگی یک سیم‌کش حرفه‌ای ساختمان به کیفیت کار، رعایت استانداردها و اصول ایمنی بستگی دارد . برای اطمینان از این که سیم‌کشی ساختمان به درستی و به صورت حرفه‌ای انجام شده باشد ، می‌توان به ویژگی‌های زیر اشاره کرد :

طراحی و برنامه‌ریزی دقیق

نقشه‌های الکتریکی به دقت طراحی شده‌ و شامل تمام جزئیات مربوط به مسیرهای سیم‌کشی ، مکان‌های پریزها ، کلیدها و تابلوهای برق باشند علاوه بر این طراحی باید به گونه‌ای باشد که نیازهای آینده ساختمان نیز مد نظر قرار بگیرد و فضای کافی برای افزودن تجهیزات جدید ایجاد شده باشد

رعایت اصول ایمنی

سیستم ارتینگ به درستی نصب شده و مطابق با استانداردهای ایمنی باشد این امر به جلوگیری از شوک الکتریکی کمک می‌کند . کلیدهای محافظ جان در نقاط مناسب نصب شود تا از بروز خطرات برق گرفتگی جلوگیری کنند . فیوزها و قطع‌کننده‌های مدار باید به دقت نصب شده تا مدار را در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه محافظت کند

قوانین مهم در سیم کشی ساختمان چیست ؟

سیم کشی ساختمان به دلیل حساس و مهم بودن کار جزو مراحل مهم در ساختن یک ساختمان می باشد که به موارد زیر می توان اشاره کرد

قطع برق : قبل از شروع به هرگونه عملیات سیم‌کشی ، برق باید قطع شود تا از حوادث ناخواسته جلوگیری شود .
استفاده از تجهیزات ایمنی : استفاده از دستکش ، کفش‌های عایق و سایر تجهیزات ایمنی هنگام کار با سیستم‌های الکتریکی .
تست ولتاژ : بررسی و تست ولتاژ برای اطمینان از اینکه هیچ جریان برقی در مدارها وجود ندارد قبل از شروع کار الزامی و ضروری است .
نقشه‌های دقیق : طراحی نقشه‌های دقیق و کامل برای سیم‌کشی ساختمان شامل مسیرهای سیم‌ها ، مکان‌های نصب تابلوها ، پریزها و کلیدها .
انتخاب مواد مناسب : استفاده از سیم‌ها و کابل‌های با کیفیت و مطابق با استانداردهای ملی و بین‌المللی .
ظرفیت مناسب مدارها : طراحی مدارها به گونه‌ای که ظرفیت مناسب برای تجهیزات و وسایل الکتریکی را داشته باشند .
مسیرهای عمودی و افقی : سیم‌کشی باید به صورت عمودی و افقی انجام شود و از سیم‌کشی مورب اجتناب شود .
فاصله‌های ایمنی : رعایت فاصله‌های ایمنی مناسب بین سیم‌های برق و دیگر تأسیسات مانند لوله‌های آب و گاز ضرورت دارد .
محافظت مکانیکی : استفاده از لوله‌های محافظ ( کانال‌ها ، داکت‌ها ) برای سیم‌ها در مسیرهایی که ممکن است در معرض آسیب فیزیکی قرار گیرند .
اتصالات ایمن : اتصالات باید به گونه‌ای انجام شوند که محکم و ایمن باشند و هیچگونه اتصال شلی در سیستم وجود نداشته باشد.
استفاده از جعبه‌های تقسیم : تمام اتصالات باید در جعبه‌های تقسیم انجام شوند تا از ایمنی و سهولت در تعمیر و نگهداری اطمینان حاصل شود .
علامت‌گذاری سیم‌ها : سیم‌ها باید به درستی علامت‌گذاری شوند تا شناسایی آن‌ها در آینده آسان‌تر باشد.
فیوزها و قطع‌کننده‌ها : نصب فیوزها و قطع‌کننده‌های مدار مناسب در تابلوهای برق برای حفاظت از مدارها در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه .
کلید محافظ جان (RCD) : استفاده از کلیدهای محافظ جان برای جلوگیری از شوک الکتریکی و حفاظت از افراد در برابر جریان‌های نشتی .
ارتینگ (زمین‌کردن) : اجرای صحیح سیستم ارتینگ برای تخلیه ایمن جریان‌های نشتی و جلوگیری از خطرات الکتریکی نیز لازم الاجرا می باشد .

تفاوت انواع سیم کشی سری موازی باهم ؟

سیم‌کشی در مدارهای الکتریکی می‌تواند به صورت سری یا موازی انجام شود . هر یک از این روش‌ها ویژگی‌ها و کاربردهای خاص خود را دارند و در انتخاب بین آن‌ها باید به نیازهای خاص سیستم و تجهیزات توجه کرد . در ادامه، تفاوت‌های اصلی بین سیم‌کشی سری و موازی را بررسی می‌کنیم

سیم کشی سری

سیم کشی موازی

ویژگی‌ها
اتصال در یک خط واحد : در مدار سری ، تجهیزات به صورت پشت سر هم (در یک خط واحد) به هم متصل می‌شوند . جریان الکتریکی از طریق همه تجهیزات به صورت متوالی عبور می‌کند .
جریان ثابت : در مدارهای سری ، جریان الکتریکی در تمام نقاط مدار یکسان است . به عبارت دیگر، جریان در همه تجهیزات مشابه است .
ولتاژ تقسیم شده : ولتاژ کل مدار بین تجهیزات تقسیم می‌شود . به بیان دیگر ، ولتاژ هر تجهیز به نسبت مقاومت آن و سایر مقاومت‌های موجود در مدار تعیین می‌شود .
مزایا
ساده بودن طراحی : طراحی و نصب مدار سری نسبتاً ساده است .
قیمت پایین : ممکن است هزینه مواد و تجهیزات کمتر باشد زیرا نیاز به سیم‌کشی کمتری دارد .
معایب

تأثیر قطع شدن یک تجهیز : اگر یکی از تجهیزات در مدار سری دچار مشکل یا قطع شود ، تمام مدار قطع می‌شود و هیچ یک از تجهیزات کار نمی‌کنند .
تغییر در ولتاژ : تغییر در تعداد یا مقاومت تجهیزات می‌تواند بر ولتاژ سایر تجهیزات نیز اثر بگذارد .
کاربردها
چراغ‌های تزیینی : در برخی از چراغ‌های تزیینی و نورپردازی که نیاز به کنترل روشنایی همزمان دارند استفاده می شود
باتری‌های سری : برای افزایش ولتاژ در سیستم‌های باتری کاربرد دارد .

ویژگی‌ها
اتصال مستقل : در مدار موازی ، تجهیزات به طور جداگانه به دو نقطه منبع تغذیه متصل می‌شوند . هر تجهیز به صورت مستقل به ولتاژ کامل دسترسی دارد .
جریان تقسیم شده : جریان الکتریکی در مدارهای موازی بین تجهیزات تقسیم می‌شود . به عبارت دیگر، جریان کل مدار بین تجهیزات به نسبت مقاومت آن‌ها تقسیم می‌شود .
ولتاژ ثابت : ولتاژ بر روی هر تجهیز در مدار موازی یکسان است و برابر با ولتاژ منبع تغذیه در مدار است .
مزایا
پایداری : قطع یا خرابی یکی از تجهیزات تأثیری بر روی سایر تجهیزات نخواهد داشت . تمام تجهیزات دیگر به کار خود ادامه می‌دهند .
تغییر در ولتاژ مستقل : ولتاژ بر روی هر تجهیز ثابت است و تغییر در تعداد تجهیزات تأثیری بر ولتاژ نخواهد داشت
معایب
پیچیدگی طراحی : طراحی و نصب مدارهای موازی می‌تواند پیچیده‌تر باشد و نیاز به سیم‌کشی بیشتری دارد و زمان بیشتری می برد .
قیمت بالاتر : ممکن است هزینه مواد و تجهیزات بالاتر باشد به دلیل نیاز به سیم‌کشی اضافی و تجهیزات بیشتر در سیستم .
کاربردها
مدارهای روشنایی خانه : در مدارهای روشنایی و پریزها که نیاز به تأمین برق مستقل برای هر تجهیز الزامی است .
تجهیزات الکترونیکی : در بسیاری از تجهیزات الکترونیکی و سیستم‌های برقی که نیاز به ولتاژ ثابت برای عملکرد صحیح دارند .

سیم‌کشی سری ساده و مناسب برای مواقعی است که نیاز به کنترل همزمان تجهیزات یا افزایش ولتاژ است اما دارای معایبی مانند آسیب‌پذیری نسبت به قطع شدن یک تجهیز و تغییر در ولتاژ تجهیزات دیگر است اما سیم‌کشی موازی مناسب برای مدارهایی است که نیاز به تأمین برق مستقل و ثابت برای تجهیزات مختلف دارند و به افزایش پایداری سیستم کمک می‌کند . انتخاب بین سیم‌کشی سری و موازی بستگی به نیازهای خاص سیستم ، نوع تجهیزات ، و شرایط کاری دارد .

دلایل موازی کردن سیم کشی در ساختمان ؟

موازی کردن سیم‌کشی در ساختمان به دلایل مختلفی انجام می‌شود که عمدتاً به هدف بهبود عملکرد ، ایمنی ، و انعطاف‌پذیری سیستم الکتریکی مربوط می‌شود . در ادامه به برخی از دلایل اصلی برای انتخاب سیم‌کشی موازی در ساختمان اشاره می‌کنیم :

1 . تأمین ولتاژ ثابت برای تجهیزات
ولتاژ ثابت : در مدارهای موازی، هر تجهیز به ولتاژ منبع تغذیه به طور مستقیم و کامل دسترسی دارد . این ویژگی باعث می‌شود که تجهیزات الکتریکی با ولتاژ ثابت و بدون تغییر در ولتاژ کار کنند
پایداری عملکرد : تأمین ولتاژ ثابت برای تجهیزات به عملکرد بهینه و پایدار آن‌ها کمک می‌کند و احتمال بروز مشکلات ناشی از تغییرات ولتاژ را کاهش می‌دهد
2 . افزایش پایداری و قابلیت اطمینان
استقلال تجهیزات : در مدارهای موازی ، هر تجهیز به طور مستقل به منبع تغذیه متصل می‌شود . این به این معنی است که خرابی یا قطع شدن یک تجهیز تأثیری بر عملکرد سایر تجهیزات نخواهد داشت
کاهش احتمال قطع کل سیستم : اگر یکی از تجهیزات دچار مشکل شود ، سایر تجهیزات در مدار به کار خود ادامه می‌دهند و کل سیستم قطع نمی‌شود
3 . افزایش انعطاف‌پذیری در طراحی
امکان افزودن تجهیزات جدید : در مدارهای موازی ، می‌توان به راحتی تجهیزات جدید را به مدار اضافه کرد بدون اینکه بر روی سایر تجهیزات و عملکرد آن ها تأثیر بگذارد
کنترل مستقل : به راحتی می‌توان هر تجهیز را به طور مستقل کنترل کرد و مدارهای مختلف را به صورت جداگانه تنظیم و مدیریت نمود
4 . توزیع بار الکتریکی
تقسیم بار : در مدارهای موازی ، بار الکتریکی به طور مساوی بین تجهیزات تقسیم می‌شود و به این ترتیب احتمال بارگذاری بیش از حد بر روی یک مدار کاهش می‌یابد
جلوگیری از گرمای زیاد : تقسیم بار الکتریکی بین چندین مدار کمک می‌کند تا از گرم شدن بیش از حد سیم‌ها و تجهیزات جلوگیری شود
5 . سهولت در تعمیر و نگهداری
آسانی در شناسایی مشکلات : در مدارهای موازی ، شناسایی و تعمیر مشکلات به مراتب ساده‌تر است زیرا هر مدار به طور مستقل عمل می‌کند
قابلیت تعمیر بدون اختلال : می‌توان یک بخش از مدار را برای تعمیرات یا نگهداری قطع کرد بدون اینکه بر روی سایر بخش‌های سیستم تأثیر بگذارد
6 . کاهش مشکلات نوسانات ولتاژ
کاهش تأثیر نوسانات : در مدارهای موازی ، نوسانات ولتاژ در یک مدار بر روی مدارهای دیگر تأثیر نمی‌گذارد . این باعث می‌شود که مشکلات ناشی از نوسانات ولتاژ به حداقل برسد
7 . اطمینان از عملکرد صحیح تجهیزات حساس
تجهیزات الکترونیکی و حساس : بسیاری از تجهیزات الکترونیکی و حساس نیاز به ولتاژ ثابت و پایدار دارند ، سیم‌کشی موازی اطمینان می‌دهد که این تجهیزات عملکرد مطلوبی داشته باشند
8 . بهره‌برداری بهینه از منابع برق
استفاده بهینه از منابع برق : با استفاده از سیم‌کشی موازی ، می‌توان از منابع برق به طور بهینه استفاده کرد و بار الکتریکی را به طور یکنواخت تقسیم کرد

سیم‌کشی موازی در ساختمان‌ها به دلیل مزایای قابل توجهی که در زمینه تأمین ولتاژ ثابت ، افزایش پایداری ، انعطاف‌پذیری طراحی ، و کاهش مشکلات نوسانات ولتاژ دارد ، انتخاب می‌شود . این نوع سیم‌کشی به ویژه در سیستم‌های الکتریکی پیچیده و برای تجهیزاتی که به ولتاژ ثابت و عملکرد پایدار نیاز دارند ، مناسب است .